जापानमा विदेशी नागरिकको रूपमा काम गर्नु भनेको जापानी कामदारसरह नै आधारभूत श्रम सुरक्षाहरू पाउनु हो। तर धेरै SSW (特定技能 / Tokutei Ginou) कामदारहरूलाई आफ्ना विशेष कानूनी अधिकारहरूको जानकारी छैन — जुन अधिकारहरू नियोक्ताले भिसाको प्रकार, राष्ट्रियता वा रोजगारको स्वरूप जे भए पनि पालना गर्नुपर्दछ।
यस लेखमा जापानमा काम गर्ने प्रत्येक विदेशी कामदारले जान्नैपर्ने १० सबैभन्दा महत्वपूर्ण कानूनी अधिकारहरू प्रस्तुत गरिएको छ।
अधिकार १ — न्यूनतम ज्याला (最低賃金)
जापानको न्यूनतम ज्याला ऐन (最低賃金法) ले विदेशी नागरिकसहित सबै कामदारलाई न्यूनतम घण्टाको ज्याला ग्यारेन्टी गर्दछ। ज्याला प्रत्येक प्रिफेक्चरको आधारमा निर्धारण हुन्छ। अक्टोबर २०२५ सम्म, राष्ट्रिय भारित औसत लगभग १,१२१ येन/घण्टा छ। टोकियोमा लगभग १,२२६ येन/घण्टा र केही ग्रामीण प्रिफेक्चरमा लगभग १,०२३ येन/घण्टा छ।
महत्वपूर्ण: तपाईं कार्यरत प्रिफेक्चरको न्यूनतम ज्याला सधैं जाँच गर्नुहोस्। नियोक्ताले यसभन्दा कम दिएमा त्यो कानूनविरुद्ध हुन्छ। थप जानकारीका लागि जापान श्रम मन्त्रालयको वेबसाइट हेर्नुहोस्।
अधिकार २ — ओभरटाइम भत्ता (残業代)
श्रम मानक ऐन (労働基準法) अनुसार मानक कार्य समय दिनको ८ घण्टा र हप्ताको ४० घण्टा हो। यो सीमाभन्दा बढी काम गरेमा अतिरिक्त दर लागू हुन्छ:
| काम को प्रकार | दर |
|---|---|
| सामान्य ओभरटाइम (दिनको ८ घण्टा / हप्ताको ४० घण्टाभन्दा बढी) | कम्तिमा १२५% |
| महिनाको ६० घण्टाभन्दा बढी ओभरटाइम | कम्तिमा १५०% |
| राति काम (रात १०:०० – बिहान ५:००) | थप २५% |
| कानूनी सार्वजनिक बिदाको दिन | कम्तिमा १३५% |
चेतावनी: ओभरटाइम भत्ता नदिई काम गराउनु (サービス残業) कानूनविरुद्ध हो। आफ्नो काम गरेको समयको अभिलेख आफैं राख्नुहोस्।
अधिकार ३ — वार्षिक तलबी बिदा (年次有給休暇)
श्रम मानक ऐनको धारा ३९ अनुसार लगातार ६ महिना काम गरी निर्धारित कार्य दिनको कम्तिमा ८०% उपस्थित हुने कामदारलाई १० दिन तलबी बिदा पाउने अधिकार छ। यो बिदा वर्षानुसार बढ्दै जान्छ र अधिकतम २० दिनसम्म पुग्न सक्छ।
अनिवार्य ५ दिन बिदा नियम: अप्रिल २०१९ देखि, १० वा सोभन्दा बढी तलबी बिदा भएका कामदारले प्रतिवर्ष कम्तिमा ५ दिन बिदा लिनैपर्ने नियोक्ताले सुनिश्चित गर्नुपर्छ। उपयोग नभएको बिदा दिइएको मितिले २ वर्षपछि रद्द हुन्छ।
अधिकार ४ — कार्यस्थल दुर्घटना बीमा (労災保険)
श्रम दुर्घटना क्षतिपूर्ति बीमा (労災保険) ले राष्ट्रियता, भिसा स्थिति वा रोजगारको प्रकार केही भए पनि जापानमा काम गर्ने सबै कामदारलाई सुरक्षा प्रदान गर्दछ। बीमा शुल्क नियोक्ताले १००% बहन गर्छ। कार्यस्थलमा वा काममा आउँदा/जाँदा चोटपटक लागेमा उपचार खर्च पूर्णतः कभर हुन्छ।
नियोक्ताले दाबी गर्न अस्वीकार गरेमा: तपाईं सिधै श्रम निरीक्षण कार्यालय (労働基準監督署) मा गई आफैं दाबी दर्ता गर्न सक्नुहुन्छ।
अधिकार ५ — सामाजिक बीमामा नामांकन (社会保険)
जापानको सामाजिक बीमा प्रणालीमा समावेश छ:
- स्वास्थ्य बीमा (健康保険): ७०% चिकित्सा खर्च कभर; तपाईंले मात्र ३०% तिर्नुपर्छ
- कर्मचारी पेन्सन बीमा (厚生年金保険): जापान छाड्दा एकमुष्ट फिर्ता रकम (脱退一時金) पाउन मिल्न सक्छ
- रोजगार बीमा (雇用保険): अनैच्छिक रूपमा जागिर गुमाएमा नयाँ काम खोज्दाखेरि भत्ता पाउन सकिन्छ
अनिवार्य नामांकन: ५ वा सोभन्दा बढी नियमित कर्मचारी भएका कम्पनीहरूले कर्मचारीलाई स्वास्थ्य बीमा र पेन्सनमा अनिवार्य नामांकन गराउनुपर्छ। नामांकन गराउन नियोक्ताले अस्वीकार गर्नु कानूनविरुद्ध हो।
अधिकार ६ — समान व्यवहार / भेदभाव नगर्ने
श्रम मानक ऐनको धारा ३ ले राष्ट्रियताको आधारमा तलब र कार्य शर्तमा भेदभाव गर्न निषेध गर्दछ। नियोक्ताले विदेशी भएकै कारण एउटै काम गर्ने जापानी कामदारभन्दा कम तलब दिन पाइँदैन, वा अधिकार खोज्दा भिसामा असर पार्ने धम्की दिन मिल्दैन।
अधिकार ७ — लिखित रोजगार सम्झौता (労働条件通知書)
श्रम मानक ऐनको धारा १५ अनुसार नियोक्ताले काम सुरु गर्नुअघि वा सुरु गर्दाका बखत लिखित रोजगार सर्त पत्र (労働条件通知書) दिनैपर्छ, जसमा सम्झौता अवधि, कार्यस्थल, कार्य समय, तलब र राजीनामाका शर्तहरू समावेश हुनुपर्छ। आफ्नो प्रति सुरक्षित राख्नुहोस्।
अधिकार ८ — श्रमिक संघमा सामेल हुने अधिकार (労働組合)
श्रम संघ ऐन (労働組合法) अन्तर्गत विदेशी नागरिकसहित सबै कामदारलाई श्रमिक संघमा सामेल हुन र गठन गर्ने अधिकार छ। नियोक्ताले संघमा सामेल भएकै कारण कामदारलाई बर्खास्त, पदावनत वा कुनै प्रतिकूल कारबाही गर्न पाइँदैन।
अधिकार ९ — नि:शुल्क श्रम परामर्श (無料相談窓口)
जापान सरकारले उपलब्ध गराएका नि:शुल्क र गोप्य परामर्श सेवाहरू:
- श्रम निरीक्षण कार्यालय (労働基準監督署): नि:शुल्क, गुमनाम उजुरी दर्ता गर्न सकिन्छ, नियोक्तालाई सुधार गर्न आदेश दिने अधिकार छ
- विदेशी कामदार परामर्श कुना (外国人労働者相談コーナー): नेपाली भाषासहित १४ भाषामा सेवा उपलब्ध
थप जानकारी: स्वास्थ्य, श्रम र कल्याण मन्त्रालय (厚生労働省)
अधिकार १० — भिसा परिवर्तन प्रक्रियाको बेला जापानमा बस्ने अधिकार
यदि तपाईंले भिसा सकिनुअगाडि नै आवास स्थिति परिवर्तन आवेदन (在留資格変更許可申請) दर्ता गर्नुभएको छ भने, आवेदन प्रक्रियाधीन रहुन्जेल जापानमा बस्न कानूनी अनुमति छ — वर्तमान भिसाको म्याद सकिएपछि पनि (अधिकतम २ महिनासम्म)।
याद राख्नुपर्ने कुरा: भिसा सकिनुअघि नै आवेदन दिनुहोस्। प्राप्त भर्ना रसिद (受付票) सधैं आवास कार्डसहित बोक्नुहोस्। जानकारी: isa.go.jp
भिसा स्थितिबारे अनिश्चित हुनुहुन्छ भने: सहयोगी कम्पनी 行政書士法人Tree लाई सम्पर्क गर्नुहोस् जसले सबै भिसा कार्यविधिहरू सम्हाल्छ।
आफ्नो अधिकारबारे प्रश्न छ?
TreeGlobalPartners ले SSW / Tokutei Ginou कामदारहरूलाई नि:शुल्क रोजगारी सहयोग प्रदान गर्दछ। सबै भिसा कार्यविधिहरू सहयोगी कम्पनी 行政書士法人Tree ले सम्हाल्दछ।
नि:शुल्क परामर्श →बारम्बार सोधिने प्रश्नहरू
सारांश
- जापानी कामदारसरह समान अधिकार — राष्ट्रियताले कानूनी सुरक्षा घटाउँदैन
- न्यूनतम ज्याला प्रिफेक्चरपिच्छे फरक — राष्ट्रिय औसत ~१,१२१ येन/घण्टा (अक्टोबर २०२५)
- ओभरटाइम भत्ता पाउनैपर्छ — सामान्य १२५%; महिनाको ६० घण्टाभन्दा बढीमा १५०%
- ६ महिनापछि १० दिन तलबी बिदा — बढ्दै जाँदा अधिकतम २० दिन
- दुर्घटना बीमाले सबैलाई कभर — नियोक्ताले शुल्क तिर्छ
- नेपाली भाषामा नि:शुल्क परामर्श उपलब्ध — 外国人労働者相談コーナー
- TreeGlobalPartners कामदारका लागि नि:शुल्क — भिसा 行政書士法人Tree ले सम्हाल्दछ
तपाईंको अधिकार सम्मान गर्ने नियोक्ता खोज्दै हुनुहुन्छ?
TreeGlobalPartners ले SSW / Tokutei Ginou कामदारहरूलाई जापानभरका विश्वसनीय कम्पनीहरूसँग जोड्छ। रोजगार सहयोग पूर्णतः नि:शुल्क। भिसाको लागि 行政書士法人Tree ले मद्दत गर्छ।
नि:शुल्क रोजगार सहयोग →